کتابخانه عمومی شهید باهنر بهار( قاصدک)

شیخ مصلح الدین مشرف الدین محمدبن عبدالله مشهور به سعدی شیرازی در شاعری بی همتا بود و در اثرهایش از واقعیت های روزمره ی زندگی مردم روزگار خود الهام می گرفت و بر این پایه اشعاری ناب و حکایت هایی دلنشین را به رشته تحریر در می آورد. این ویژگی برجسته ی سعدی توجه بسیاری از نویسندگان ایرانی و خاورشناسان غربی را به خود جلب کرده است.

چنان که سمله(semelet) خاورشناس فرانسوی در ابتدای ترجمه ی اثر گلستان سعدی نوشته است: «سعدی وضع طبیعی و اخلاقی کشوری را که در آن زندگی می کرد، به خواننده معرفی می کند.»

هانری ماسه(Henri Massé) شرق شناس فرانسوی موضوع رساله ی دکترای خود را بر پایه ی تحقیق درباره ی سعدی قرار داد و به این نتیجه رسید که آثار سعدی نه تنها آینه ی شیراز سده ی هفتم هجری قمری است، بلکه تصویری از مملکت های اسلامی آن روزگار را نمایان می سازد.

سعدی در شیراز مهد پرورش شاعران نامی و ادیبانی بزرگ دیده به جهان گشود. او از همان دوره ی کودکی با تشویق پدر، به آموختن علوم زمانه ی خویش پرداخت و توانست اطلاعات بسیاری را درباره ی تاریخ و ادبیات ایران زمین کسب کند. وی سال های بعد برای تحصیل راهی بزرگ ترین مرکز علمی و ادبی آن روزگار؛ بغداد شد و آموزش های لازم را در مدرسه ی نظامیه فراگرفت و از محضر استادان بزرگی همچون ابوالفرج بن جوزی و شیخ شهاب الدین سهروردی بهره های فراوانی برد.

دوره ی زندگی این شاعر بزرگ همزمان با حمله ی مغولان به ایران بود، در آن هنگامه سعدی برای افزودن به اندوخته های خویش، راهی سفری دور و دراز شد و از کشورهای بسیاری همچون عراق، شام، حجاز و شمال آفریقا گذر کرد و پس از این مسافرت طولانی با کوله باری از تجربه به دیار خویش بازگشت و به سرودن شعرهایی ناب با اندرزهایی خردمندانه پرداخت.

سعدی شیرازی با سرودن اشعاری زیبا و خلق شاهکارهایی همچون گلستان و بوستان خدمت های ارزنده ای به ادب و فرهنگ این مرز و بوم کرد.

بوستان یا سعدی نامه نخستین اثر بزرگ هنری او بود که در 10 باب و قالب مثنوی سروده شده است. وی در این منظومه ی تعلیمی با سرودن شعرهای دلنشین، در هر بخش از آن حکایت هایی شیرینی را بیان می کند که هرکدام بیانگر نکته هایی چون عدل، احسان، عشق، تواضع، رضا، ذکر، تربیت، توبه، مناجات و شکر هستند.

وی یک سال پس از خلق بوستان، اثر ارزنده ی گلستان را که آمیخته ای از نثر و نظم بود به پایان رساند و سعدی در این اثر یک دیباچه و هشت باب با نثری مسجع(آهنگین) را به کار برده که بیشتر نوشته های آن کوتاه و به شیوه ی داستان ها و نصیحت های اخلاقی است.

مواعظ، صاحبیه، قصاید سعدی، مراثی سعدی، مفردات سعدی، کتاب نصیحه الملوک، رساله در عقل و عشق، الجواب، مجالس پنجگانه و هزلیات سعدی از دیگر اثرهای استاد سخن پارسی محسوب می شود.

مهارت غیر قابل توصیف این سخن سرای بزرگ در آمیختن تجربه های تلخ و شیرین و باز کردن زوایای روح و دل آدمیان با بهره گیری از ظریف ترین عواطف عاشقانه ، توصیف زیبایی های طبیعت و لحظه های شوق و هجران، چنان شکوه و جلالی به اثرهای او و جایگاه ارزشمند وی به عنوان شاعری بزرگ بخشید که در دوره ی حیاتش نیز آثار وی سرمشق دیگر شاعران و نویسندگان قرار گرفت.

سعدی شیرازی در انواع قالب های شعری همچون قصیده و رباعی و غزل طبع آزمایی کرد اما بیشترین شهرت وی در سرودن قصیده هایی روشن ، روان ، ساده و بی تکلف است که در این قصاید ستایش خداوند، پند و اندرز را به نیکی مطرح می کند.

این سخن سرای بزرگ فارسی در سرودن غزلیات نیز زبانزد همگان است. او در غزل عشق ، شور و شوق را به خوبی مطرح می کند و این گونه شکل نوینی از غزل سرایی در زمان سعدی آغاز می شود که در دوره ی حافظ به کمال می رسد.

سرانجام این شاعر بلندآوازه پس از عمری تلاش در راه غنی سازی ادبیات فارسی در نیمه ی دوم سده هفتم هجری خورشیدی رخ در نقاب خاک کشید و به دیار حق شتافت. اکنون آرامگاه او در چهار کیلومتری شهر شیراز میعادگاه دوستداران اهل فرهنگ و ادب است.

شهرت جهانی این سخن سرای نامی ایران زمین سبب شد تا مرکز سعدی شناسی ایران؛ یکم اردیبهشت 1381 هجری خورشیدی را روز بزرگداشت این شاعر پرآوازه اعلام کند.

منبع : ایرنا